Ba mẹ ơi, ngày nay các phụ huynh ngày càng quan tâm hơn đến quá trình phát triển ngôn ngữ của con. Việc nắm rõ những cột mốc phát triển và dấu hiệu của trẻ chậm ngôn ngữ sẽ giúp ba mẹ rất nhiều trên hành trình đồng hành cùng con phát triển đó ạ.
Tại buổi hội thảo diễn ra sáng 8/3 tại trường, TS-BS Đinh Thạc, Trưởng khoa Tâm lý Bệnh viện Nhi đồng 1 đã tư vấn rất chi tiết cho các phụ huynh trường Me Since 1988 về những dấu hiệu này.
BS Đinh Thạc là chuyên gia có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tâm lý trẻ em, từng tham gia tư vấn rất nhiều chương trình như Bác sĩ Nhi khoa, Bác sĩ nhi đồng… về các vấn đề trong quá trình phát triển ngôn ngữ ở trẻ nhỏ.
Giai đoạn nhũ nhi (dưới 12 tháng tuổi)
- 0 – 3 tháng: giật mình khi nghe tiếng động. Mỉm cười khi người khác nói chuyện. Nhận được tiếng mẹ/cha.
- 4 – 6 tháng: Nhìn về phía tiếng động, chú ý đồ chơi phát tiếng nhạc.
- 7 – 12tháng: Thích chơi ú òa, bắt đầu bi bô và bắt đầu nói được một số từ đơn. Biết dùng cử chỉ hay âm thanh (la, khóc) để gây chú ý. Biết gọi tên 1 số vật dụng quen thuộc (ly, giày, dép, mũ…)
Giai đoạn trẻ 12– 24 tháng
- Nói thêm được các từ đơn, biết nhận diện cơ thể (thường 2 bộ phận). Bắt đầu nói được từ đôi có nghĩa (mẹ đâu, bà ơi, ăn bánh…). Sử dụng thêm các phụ âm khác nhau (b,m,c…).
- Tuân thủ theo các chỉ dẫn đơn giản (1 hoặc 2 bước: con cất gấu bông vào tủ, bỏ rác vào thùng…).
- Biết nghe chuyện, biết bài hát, bài thơ giản đơn. Biết chỉ hình ảnh trong tranh vẽ.
Giai đoạn trẻ 24– 36 tháng
- Hiểu biệt sự khác biệt (trong– ngoài, trên– dưới). Biết dùng câu dài 2 hay 3 từ…để giao tiếp, biết chỉ hầu hết các sự vật xung quanh. Dùng các phụ âm k, g, t, d ,n.
- Người lớn hiểu điều trẻ nói. Nói được nhu cầu hay nói xin khi cần. Trẻ bắt đầu hay thắc mắc “Vì sao?, Tại sao?).
- Thực hiện yêu cầu 2 bước từ người thân. Thích ngồi nghe người lớn đọc chuyện lâu hơn và vẻ thích thú.
Giai đoạn trẻ 36– 48 tháng (nhà trẻ)
- Biết tường thuật hay kể câu chuyện ngắn (thường câu nói dài khoảng 4 từ). Trẻ biết trả lời các câu hỏi Ai đó? Cái gì? Ở đâu?. Thường hỏi câu hỏi về phương cách như “khi nào/” hay “sao vậy mẹ/ba?”.
- Biết sử dụng đại từ nhân xưng như “con, bé, mình, tôi…” khi giao tiếp người khác.
- Hiểu các từ chỉ một số màu sắc như màu đỏ, màu xanh, vàng. Hiểu các từ chỉ một số hình dáng như hình tròn, hình vuông. Hiểu các từ về gia đình như anh, chị, ông, bà, cô, chú
Giai đoạn trẻ 48– 60 tháng (tiền học đường)
- Trẻ biết mặt chữ (chủ yếu 24 chữ cái) và có thể biết đọc nhữngđoạn viết ngắn.
- Trẻ biết tập viết theo hướng dẫn giáo viên.
- Biết nói câu từ rõ ràng khi muốn nêu nhu cầu thực tế (mẹ ơi con muốn ăn cơm, mẹ ơi cho con xem điện thoại..)
- Khả năng thích ứng qua ngôn ngữ hình thể tốt như biết buồn, vui, giận, phấn khích… Khi bị trách phạt, vẻ sợ sệt khi người lạ tiếp cận
Theo bác sĩ, ba mẹ cần nắm chắc những dấu hiệu chậm ngôn ngữ sau của trẻ:
- 12 tháng tuổi: không hề bập bẹ hoặc bắt chước nói theo những câu nói của bạn.
- 18 thángtuổi: trẻ không hề nói dù chỉ là một từ hoàn chỉnh.
- 24 tháng tuổi: trẻ chỉ nói một vài từ và giao tiếp hầu hết chỉ thông qua những tiếng càu nhàu và chỉ trỏ, hoặc trẻ bỗng mất hẳn kỹ năng ngôn ngữ của mình.
- 30 tháng tuổi: chỉ nói được những âm đơn lẻ, nói không rõ ràng, cả từ hoặc vốn từ ít hơn 50 từ.
- 36 tháng tuổi: người lạ không hiểu được lời trẻ nói hoặc khi nói chỉ sử dụng một cụm gồm 2 từ đơn giản.
Theo Bác sĩ Đinh Thạc, để giúp trẻ lớn khôn, phát triển, cha mẹ cần trực tiếp tích cực dạy trẻ qua tương tác hàng ngày, bằng hình ảnh và đồ vật cụ thể. Đồng thời học qua sự giao lưu với thầy cô, bạn bè.
Bên cạnh vai trò to lớn của gia đình, thì nhà trường sẽ hỗ trợ trẻ học hỏi; giúp trẻ tự học hỏi và khám phá để phát triển. Đồng thời nhà trường sẽ phối hợp với gia đình khắc phục hạn chế ở trẻ.
Tại Me Since 1988, các bé được học tập trong một môi trường tràn đầy yêu thương và được hỗ trợ tối đa để phát triển ngôn ngữ. Nhà trường áp dụng phương pháp Montessori và tạo điều kiện để bé được giao tiếp bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh một cách tự nhiên trong các hoạt động hàng ngày.
Thông qua những giờ kể chuyện, hát ca, trò chuyện cùng thầy cô và bạn bè, bé sẽ dần mở rộng vốn từ, biết cách diễn đạt suy nghĩ rõ ràng hơn. Đặc biệt, chương trình học được thiết kế để giúp bé yêu ngôn ngữ và tự tin bày tỏ cảm xúc của mình.
Với sự đồng hành của thầy cô và ba mẹ, mỗi ngày đến trường sẽ là một hành trình khám phá ngôn ngữ đầy thú vị và ý nghĩa!
